Proses soğutma, üretim sırasında bir makinede, kalıpta, banyoda ya da üründe oluşan ısının kontrollü şekilde uzaklaştırılmasıdır. Amaç ortamı serinletmek değil, üretimin ihtiyaç duyduğu sıcaklığı sabit tutmaktır. Kalıp suyunun birkaç derece ısınması çevrim süresini uzatır, eloksal banyosunun sıcaklığının kayması kaplama kalitesini bozar, hidrolik yağın ısınması makinenin arızalanmasına yol açar. Bu yüzden proses soğutma, üretim hattının bir parçası olarak ele alınır.

Proses soğutmada en çok kullanılan sistemler
Proses chiller
Chiller, soğutucu akışkanlı bir çevrimle suyu ya da su-glikol karışımını istenen sıcaklığa (çoğu proseste 5–20 °C arası) soğutur. Soğuk su, pompa ile makineye gider, ısıyı alıp geri döner. Ortam sıcaklığının altında su gereken her proseste chiller kullanılır. Hava soğutmalı chiller kondenser ısısını dış havaya atar; su soğutmalı chiller ise bir soğutma kulesi ya da dry cooler ile birlikte çalışır.
Dry cooler (kuru soğutucu)
Dry cooler, kapalı devredeki suyu fanlarla dış havaya karşı soğutur. Kompresör kullanmadığı için enerji tüketimi düşüktür, ancak suyu dış hava sıcaklığının altına indiremez. İndüksiyon ocakları ve bazı hidrolik sistemler gibi daha yüksek su sıcaklığına izin veren proseslerde ya da chiller öncesinde ön soğutma için kullanılır. Ayrıntılar için dry cooler nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Kapalı devre sistemler
Proses suyunun dış ortamla temas etmediği sistemlerdir. Kireçlenme, kirlenme ve buharlaşma kaybı azalır; ekipman ömrü uzar. Kapalı devre soğutma sistemi yazımızda karşılaştırmalı olarak anlatıyoruz.
Sektörlere göre proses soğutma örnekleri
- Plastik enjeksiyon ve ekstrüzyon: Kalıp ve hidrolik yağ soğutması.
- Metal işleme ve kaynak: Lazer, kaynak makinesi, CNC kesme sıvısı soğutması.
- Kaplama ve eloksal: Banyo sıcaklığının dar bir aralıkta tutulması.
- Gıda: Hamur suyu, süt ve proses suyu soğutması.
- Kimya ve ilaç: Reaktör ceketi ve kondenser soğutması.
- Beton santrali: Sıcak havada karışım suyunun soğutulması.
Proses chiller nasıl seçilir?
- Isı yükünü belirleyin. Su tarafında kapasite şu şekilde hesaplanır: Q (kW) = debi (m³/h) × 1,163 × ΔT (°C). Örneğin 10 m³/h debide su 5 °C soğutulacaksa gereken kapasite yaklaşık 58 kW’tır (yaklaşık 50.000 kcal/h).
- Su sıcaklığını ve toleransı belirleyin. Makinenin istediği giriş sıcaklığı ve izin verilen sapma, kontrol yöntemini ve tank hacmini belirler.
- Bölgenin yaz sıcaklığını hesaba katın. Hava soğutmalı chiller’ın kapasitesi dış hava ısındıkça düşer.
- Kışın donmaya karşı önlem alın. Dışarıdaki hatlarda glikol ve yalıtım planlanmalıdır.
- Tek makine mi, merkezi sistem mi? Birden fazla makine varsa merkezi chiller sistemi çoğu zaman daha verimlidir.
Sık yapılan hatalar
- Chiller’ın makinenin etiket gücüne bakılarak seçilmesi, gerçek ısı yükünün hesaplanmaması.
- Tampon tankın küçük seçilmesi; kompresörün sık devreye girip çıkması.
- Su kalitesinin ihmal edilmesi; eşanjör ve kalıp kanallarında kireçlenme. Su kalitesi kötüyse sisteme filtrasyon eklenmelidir.
Ayrıca bakınız: Öztek proses chiller modelleri
Öztek Soğutma, proses chiller ve kapalı devre soğutma sistemlerini Konya’daki tesisinde üretir. Prosesiniz için kapasite hesabı ve teklif almak isterseniz bize ulaşın.